Interview met oud-leerling Pien

‘Op de middelbare school voelde ik me steeds meer vastzitten in een kooitje. Voor sommige vakken had ik meer tijd nodig, met andere vakken ging ik juist sneller en wilde ik graag meer weten dan dat er aangeboden werd. Dat kon daar helemaal niet. Mijn zusje ging naar democratisch onderwijs en ik zag hoe gelukkig en vrij ze was en dacht: dat wil ik ook.’

Pien stapte over van een reguliere middelbare school naar DOE040 en toen DOE van locatie veranderde, droeg ze bij aan de start van een nieuwe school, Sociocratische Leeromgeving LOS Deurne. Ze ging van een bestaande, goed lopende school vol activiteiten naar een kleine leeromgeving waar alles nog mocht ontstaan. In beide scholen was Pien heel actief. Ze nam deel aan de sociocratische kringen, was gespreksleider, deed mee aan de lessen van verschillende schoolvakken, creëerde haar eigen projecten, experimenteerde in het lab, en speelde heel veel. ‘Ik was altijd lekker bezig met dingetjes’, zegt ze.

‘In de kringen heb geleerd om mezelf te verwoorden en vooral ook om goed te luisteren. Ik kwam erachter dat er echt werd geluisterd naar wat ik te zeggen had. En dat ik daarmee impact kon maken. Als we dan een nieuw poetsschema hadden bedacht met de poetskring -natuurlijk gaf het poetsen altijd wel wat problemen- merkte je daarna dat het werkte en dat het dan echt beter ging. Ook lukte het om dingen te organiseren, zoals slapen op school of een uitje. Als die dingen dan daadwerkelijk gebeurden, dacht ik: wow, ik heb hier aan meegewerkt! Dat vond ik het gaafste.

Als er iets niet fijn is in een groep, dan zeg ik er wat van. Dat is deels mijn karakter, maar dat heb ik ook zeker bij DOE en LOS geleerd. Ik ben een pionier. Als iets mij leuk lijkt om te doen, dan ga ik dat organiseren en als ik iets helemaal niets vind dan zeg ik dat ook. Ik denk dat ik sneller een mening heb.’

Naast de kringorganisatie is er binnen democratisch onderwijs veel ruimte voor het voeren van gesprekken. Die vinden plaats tussen mensen van alle leeftijden. Begeleiders zeggen niet: ‘Ik ben jouw begeleider en ik weet hoe het moet.’ Je kunt gewoon met iemand levelen en jezelf uiten over wat je voelt. De leeftijdsmix heeft echt meerwaarde. Uiteindelijk ga je gewoon met mensen om. Het maakt niet uit hoe oud ze zijn.’

Pien geeft aan dat ze dat ook veel geleerd heeft in de bemiddelings- of bewustmakingskring (BMK), waarvoor ze zich inzette als lid: ‘Het was een veilige plek waarin je kon vertellen wat er gaande was, hoe jij je voelde. Samen ergens over praten hielp heel erg. Voor mij zat er niet zoveel lading op. Voor sommige leerlingen was dat wel anders. Het vraagt zelfreflectie en je ego aan de kant zetten en voor veel mensen is dat echt heel moeilijk. Sommigen voelen zich snel aangevallen. Je moet je ook kwetsbaar op durven stellen als je er iets van wil leren en dat is best lastig. Ik probeerde daarom vooral naar mensen te luisteren, en zo veiligheid te creëren voor anderen.’

Eén van haar medestudenten zei laatst tegen Pien dat ze erg goed kan beschrijven wat ze voelt. Pien denkt dat dat komt doordat ze dat bij DOE en LOS zoveel heeft kunnen oefenen op een heel natuurlijke manier in de kringen en in de BMK.

Af en toe vond ze het wel moeilijk om aan mensen uit te leggen op wat voor soort school ze zat, omdat veel mensen het niet begrepen, niet echt wilden luisteren of dat ze er heel snel iets van vonden. ‘Vooral in het begin vond ik dat lastig. Naarmate je meer gedaan hebt, kun je meer uit ervaring spreken. Ik kon steeds beter mijn eigen verhaal vertellen en er mijn eigen woorden aan geven.’

Nu ze studeert doet het er niet meer toe. ‘Je gaat naar een andere stad, andere mensen, wat je gedaan hebt voordat je studeerde valt een beetje weg. Ik denk dat een paar goede vriendinnen wel weten dat ik op democratische scholen heb gezeten.’ Ze vindt het fijn dat ze het nu niet meer hoeft uit te leggen. Als ze zegt dat ze aan de universiteit studeert, dan is daarmee de kous af. Dat behoeft geen lange uitleg en dat vindt ze wel relaxed. Tegelijkertijd maakt het haar ook een beetje boos. Want blijkbaar is er dan geen interesse in haar verdere verhaal.

Pien koos ervoor om via de weg van staatsexamens een vwo-diploma te behalen. Geen gemakkelijke route op een school waar je maar één van de weinige bent die deze keuze maakt. Ze voelde zich regelmatig alleen. Alle motivatie voor dit doel kwam uit haarzelf. Er was niemand die zei: ‘Pien, ga nu studeren.’ Hoewel ze studeren heel leuk vond, en ook al snel een vervolgopleiding voor ogen had die ze graag wilde doen, was het soms best lastig. Ze miste leeftijdsgenootjes die met hetzelfde bezig waren. Er waren pieken en dalen en vooral heel veel reflectiemomenten. Pien: ‘Daardoor heb ik veel geleerd, vooral over mezelf. Ik ben erachter gekomen wat ik echt wil en zo heb ik een bewuste keuze kunnen maken voor een vervolgstudie. Nu ben ik helemaal op mijn plek. Ja, het was het harde werken wel waard.

Ik denk dat ik steeds mijn eigen ik heb behouden. De periode tussen veertien en zeventien jaar is een belangrijke periode om jezelf te ontwikkelen. En omdat daar zoveel ruimte voor was, weet ik nu goed wat ik wil. Toen ik vorig jaar ging studeren vond ik het heel lastig, maar ik had ook houvast, omdat ik een paar dingen echt zeker wist: ik heb zo hard gewerkt, dit is de studie die ik wil doen, ik weet dat ik een aantal dingen goed kan en dat ik andere dingen lastig vind; ik ken mezelf gewoon heel goed.’